Sura LX
Al-Mumtahana
L’Esaminata

Post-Eg. n. 91. Di 13 versetti. Il nome della sura deriva dal vers. 10.

In nome di Allah, il Compassionevole, il Misericordioso.

1. O credenti, non prendetevi per alleati il Mio nemico e il vostro, dimostrando loro amicizia, mentre essi non hanno creduto alla verità che vi è giunta e hanno scacciato l’Inviato e voi stessi solo perché credete in Allah vostro Signore. Se siete usciti in combattimento per la Mia causa, bramando il Mio compiacimento, pensate di poter mantenere segreta la vostra relazione con loro [1] , mentre Io conosco meglio [di chiunque altro] quel che celate e quel che palesate?

Chi di voi agisse in questo modo si allontanerebbe dalla retta via.

2. Se vi incontrano in qualche luogo, saranno vostri nemici, vi aggrediranno con le loro mani e le loro lingue e si augureranno che diveniate miscredenti.

3. I vostri parenti e i vostri figli non vi saranno utili e nel Giorno della Resurrezione [Allah] deciderà tra di voi; Allah osserva quello che fate.

4. Avete avuto un bell’esempio in Abramo e in coloro che erano con lui, quando dissero alla loro gente: «Noi ci dissociamo da voi e da quel che adorate all’infuori di Allah: vi rinneghiamo. Tra noi e voi sono sorti inimicizia e odio [che continueranno] ininterrotti, finché non crederete in Allah, l’Unico», eccezion fatta per quanto Abramo disse a suo padre [2] : «Implorerò perdono per te, anche se è certo che non ho alcun potere in tuo favore presso Allah!». – «Signore a Te ci affidiamo, a Te ci volgiamo pentiti e verso di Te è il divenire.

5. Signore, non fare di noi una tentazione per i miscredenti [3] e perdonaci, o Signore! Tu sei l’Eccelso, il Saggio.»

6. Invero avete avuto in loro [4] un bell’esempio, per chi spera in Allah e nell’Ultimo Giorno. Quanto a chi invece volge le spalle, Allah basta a Se Stesso ed è il Degno di lode.

7. Forse Allah stabilirà amicizia tra voi e quanti fra di loro considerate nemici.

Allah è onnipotente e Allah è perdonatore misericordioso.

8. Allah non vi proibisce di essere buoni e giusti nei confronti di coloro che non vi hanno combattuto per la vostra religione e che non vi hanno scacciato dalle vostre case, poiché Allah ama coloro che si comportano con equità.

9. Allah vi proibisce soltanto di essere alleati di coloro che vi hanno combattuto per la vostra religione, che vi hanno scacciato dalle vostre case, o che hanno contribuito alla vostra espulsione.

Coloro che li prendono per alleati, sono essi gli ingiusti.

10. O voi che credete, quando giungono a voi le credenti che sono emigrate, esaminatele [5] ; Allah ben conosce la loro fede. Se le riconoscerete credenti, non rimandatele ai miscredenti – esse non sono lecite per loro né essi sono loro leciti – e restituite loro [6] ciò che avranno versato. Non vi sarà colpa alcuna se le sposerete versando loro il dono nuziale. Non mantenete legami coniugali con le miscredenti. Rivendicate quello che avete versato ed essi rivendichino quel che hanno versato. Questo è il giudizio di Allah, con il quale giudica fra voi, e Allah è sapiente, saggio.

11. Se qualcuna delle vostre spose fugge verso i miscredenti, quando avete la meglio [su di loro] date a quelli le cui spose sono fuggite, quanto avevano versato [7] . Temete Allah nel Quale credete.

12. O Profeta, quando vengono a te le credenti a stringere il patto, [giurando] che non assoceranno ad Allah alcunché, che non ruberanno, che non fornicheranno, che non uccideranno i loro figli [8] , che non attribuiranno falsamente il frutto delle loro parti intime [9] e che non ti disobbediranno in quel che è reputato conveniente, stringi il patto con loro e implora Allah di perdonarle. Allah è perdonatore, misericordioso.

13. O credenti, non prendetevi per alleati gente contro la quale Allah è adirato [10] e che non hanno la speranza dell’altra vita, come i miscredenti che disperano [di rivedere] la gente delle tombe.

Sura LXI
Aṣ-Ṣaff
I Ranghi Serrati

Post- Eg. n. 101. Di 14 versetti. Il nome della sura deriva dal vers. 4.

In nome di Allah, il Compassionevole, il Misericordioso.

1. Glorifica Allah ciò che è nei cieli e sulla terra.

Egli è l’Eccelso, il Saggio.

2. O credenti, perché dite quel che non fate?

3. Presso Allah è grandemente odioso che diciate quel che non fate.

4. In verità Allah ama coloro che combattono per la Sua causa in ranghi serrati come fossero un solido edificio.

5. [Ricorda] quando Mosè disse al suo popolo: «O popol mio, perché mi tormentate nonostante sappiate che sono veramente il Messaggero di Allah a voi [inviato]?». Quando poi deviarono, Allah fece deviare i loro cuori.

Allah non guida la gente malvagia.

6. E quando Gesù figlio di Maria disse: «O Figli di Israele, io sono veramente un Messaggero di Allah a voi [inviato], per confermare la Torâh che mi ha preceduto, e per annunciarvi un Messaggero che verrà dopo di me, il cui nome sarà Ahmad [1] . Ma quando questi giunse loro con le prove incontestabili, dissero: «Questa è magia evidente».

7. Chi è più iniquo di colui che inventa menzogne contro Allah, nonostante venga chiamato all’Islàm? Allah non guida gli ingiusti.

8. Vogliono spegnere la luce di Allah con le loro bocche, ma Allah completerà la Sua luce a dispetto dei miscredenti [2] .

9. Egli è Colui Che ha inviato il Suo Messaggero con la Guida e la Religione della verità, affinché essa prevalga su ogni religione a dispetto degli associatori.

10. O voi che credete, [volete che] vi indichi un commercio che vi salverà da un doloroso castigo?

11. Credete in Allah e nel Suo Inviato e lottate con i vostri beni e le vostre persone sulla Via di Allah. Ciò è meglio per voi, se lo sapeste.

12. [Allah] perdonerà i vostri peccati e vi farà entrare nei Giardini dove scorrono i ruscelli e nelle piacevoli dimore dei Giardini di Eden.

Ecco il più grande successo!

13. E [vi darà] un’altra cosa che avrete desiderato: l’aiuto di Allah e una rapida vittoria. Danne [o Muhammad] la lieta novella ai credenti [3] .

14. O credenti, siate gli ausiliari di Allah, così come Gesù figlio di Maria chiedeva agli apostoli: «Chi sono i miei ausiliari [nella causa di] Allah?».

Risposero gli apostoli: «Noi siamo gli ausiliari di Allah».

Una parte dei Figli di Israele credette, mentre un’altra parte non credette. Aiutammo coloro che credettero contro il loro nemico ed essi prevalsero.

Sura LXII
Al-Jumu‘a
Il Venerdì

Post-Eg. n. 110. Di 11 versetti. Il nome della sura deriva dal vers. 9.

In nome di Allah, il Compassionevole, il Misericordioso.

1. Glorifica Allah ciò che è nei cieli e sulla terra, il Re, il Santo, l’Eccelso, il Saggio.

2. Egli è Colui Che ha inviato tra gli illetterati un Messaggero [1] della loro gente, che recita i Suoi versetti, li purifica e insegna loro il Libro e la Saggezza, anche se in precedenza erano in errore evidente,

3. e ad altri che ancora non li hanno raggiunti [nella fede].

Egli è l’Eccelso, il Saggio.

4. Questa è la Grazia di Allah, Egli la concede a chi vuole.

Allah è il Detentore della Grazia immensa.

5. Coloro cui fu affidata la Torâh e che non la osservarono, assomigliano all’asino che porta i libri. Quanto è detestabile la similitudine di coloro che tacciano di menzogna i segni di Allah: Allah non guida gli ingiusti.

6. Di’: «O voi che praticate il giudaismo, se pretendete di essere gli alleati di Allah, ad esclusione degli altri uomini [2] , auguratevi la morte, se siete veritieri».

7. Giammai se l’augureranno, a causa di quel che hanno commesso le loro mani. Allah ben conosce gli empi.

8. Di’ [loro, o Muhammad]: «Invero, la morte che fuggite vi verrà incontro, quindi sarete ricondotti a Colui Che conosce l’invisibile e il palese, e vi informerà a proposito di quel che avrete fatto».

9. O credenti, quando viene fatto l’annuncio per l’orazione del Venerdì [3] , accorrete al ricordo di Allah e lasciate ogni traffico.

Ciò è meglio per voi, se lo sapeste.

10. Quando poi l’orazione è conclusa, spargetevi sulla terra in cerca della grazia di Allah [4] , e molto ricordate Allah, affinché possiate avere successo.

11. Quando vedono un commercio o un divertimento, si precipitano e ti lasciano ritto [5] . Di’ : «Quel che è presso Allah, è migliore del divertimento e del commercio e Allah è il Migliore dei sostentatori».

Sura LXIII
Al-Munâfiqûn
Gli Ipocriti

Post-Eg. n. 104. Di 11 versetti. Il nome della sura deriva dal vers. 1.

In nome di Allah, il Compassionevole, il Misericordioso.

1. Quando vengono a te, gli ipocriti dicono: «Attestiamo che sei veramente il Messaggero di Allah», ma Allah attesta che tu sei il Suo Messaggero e attesta Allah, che gli ipocriti sono bugiardi.

2. Si fanno scudo dei loro giuramenti e hanno allontanato altri dalla via di Allah. Quant’è perverso quello che fanno!

3. E questo perché prima credettero, poi divennero increduli.

Sul loro cuore fu quindi posto un suggello, affinché non capissero.

4. Quando li vedi, sei ammirato dalla loro prestanza; se parlano, ascolti le loro parole. Sono come tronchi appoggiati [1]. Credono che ogni grido sia contro di loro. Sono essi il nemico. Stai in guardia.

Li annienti Allah! Quanto si sono traviati!

5. E quando si dice loro: «Venite, il Messaggero di Allah implorerà il perdono per voi», voltano la testa e li vedi allontanarsi pieni di superbia.

6. Per loro è la stessa cosa, che tu implori perdono per loro o che non lo implori: Allah non li perdonerà mai. In verità Allah non guida gli empi.

7. Essi sono coloro che dicono: «Non date nulla a coloro che seguono il Messaggero di Allah, affinché si disperdano».

Appartengono ad Allah i tesori dei cieli e della terra, ma gli ipocriti non lo capiscono.

8. Dicono: «Se ritorniamo a Medina, il più potente scaccerà il più debole» [2] . La potenza appartiene ad Allah, al Suo Messaggero e ai credenti, ma gli ipocriti non lo sanno.

9. O credenti, non vi distraggano dal ricordo di Allah i vostri beni e i vostri figli. Quelli che faranno ciò saranno i perdenti.

10. Siate generosi di quello che Noi vi abbiamo concesso, prima che giunga a uno di voi la morte ed egli dica: «Signore, se Tu mi dessi una breve dilazione, farei l’elemosina e sarei fra i devoti».

11. Ma Allah non concede dilazioni a nessuno che sia giunto al termine.

Allah è ben informato a proposito di quello che fate.

Sura LXIV
At-Taghâbun
Il Reciproco Inganno

Post-Eg. n. 108. Di 18 versetti. Il nome della sura deriva dal vers. 9.

In nome di Allah, il Compassionevole, il Misericordioso.

1. Glorifica Allah ciò che è nei cieli e sulla terra, Sua la Sovranità, Sua la Lode. Egli è onnipotente.

2. Egli è Colui Che vi ha creati. Fra di voi vi è chi non crede e chi crede e Allah osserva quello che fate.

3. Egli ha creato i cieli e la terra in tutta verità, e vi ha plasmati in una forma armoniosa. Verso di Lui è il divenire.

4. Egli conosce quel che è nei cieli e sulla terra e conosce quello che celate e quello che palesate. Allah ben conosce quello che c’è nei petti.

5. Non vi è giunta notizia di coloro che furono miscredenti in passato? Gustarono le conseguenze della loro condotta e avranno doloroso castigo.

6. E ciò in quanto vennero ad essi con le prove i loro messaggeri, ma dissero: «Sarà un uomo a guidarci?». Non credettero e voltarono le spalle, ma Allah non ha bisogno [di loro]. Allah basta a Se Stesso ed è il Degno di lode.

7. Coloro che non credono affermano che non saranno affatto resuscitati.

Di’: «Invece sì, per il mio Signore: sarete resuscitati, quindi sarete informati di quel che avrete fatto. Ciò è facile per Allah».

8. Credete dunque in Allah e nel Suo Messaggero e nella Luce che abbiamo fatta scendere. Allah è ben informato a proposito di quello che fate.

9. Il Giorno in cui sarete riuniti per il Giorno del Raduno, sarà il Giorno del reciproco inganno [1]. A chi avrà creduto in Allah e avrà compiuto il bene, Egli cancellerà i peccati e lo introdurrà nei Giardini dove scorrono i ruscelli, in cui rimarrà per sempre. Ecco l’immenso successo.

10. Coloro invece che non credono e tacciano di menzogna i Nostri segni, saranno i compagni del Fuoco in cui rimarranno in perpetuo. Qual tristo avvenire!

11. Nessuna sventura colpisce [l’uomo] senza il permesso di Allah [2] . Allah guida il cuore di chi crede in Lui. Allah è l’Onnisciente.

12. Obbedite dunque ad Allah e obbedite al Messaggero. Se poi volgerete le spalle, [sappiate che] al Nostro Messaggero [incombe] solo la trasmissione esplicita.

13. Allah, non v’è dio all’infuori di Lui! Confidino dunque in Allah i credenti.

14. O voi che credete, nelle vostre spose e nei vostri figli c’è [talvolta] un nemico per voi. State in guardia. Se li scuserete, lascerete cadere e perdonerete; in verità Allah è perdonatore, misericordioso [3] .

15. I vostri beni e i vostri figli non sono altro che tentazione [4] , mentre presso Allah c’è ricompensa immensa.

16. Temete Allah per quello che potete, ascoltate, obbedite e siate generosi: ciò è un bene per voi stessi. Coloro che si saranno preservati dalla loro stessa avidità saranno quelli che prospereranno.

17. Se fate ad Allah un prestito bello, Egli ve lo raddoppierà e vi perdonerà.

Allah è riconoscente, magnanimo,

18. Conoscitore dell’invisibile e del palese, l’Eccelso, il Saggio.

Sura LXV
At-Talâq
Il Divorzio

Post-Eg. n. 99. Di 12 versetti. Il nome della sura deriva dal vers. 1.

In nome di Allah, il Compassionevole, il Misericordioso.

1. O Profeta, quando ripudiate le vostre donne, ripudiatele allo scadere del termine prescritto [1] e contate bene il termine. Temete Allah vostro Signore e non scacciatele dalle loro case, ed esse non se ne vadano, a meno che non abbiano commesso una provata indecenza [2] . Ecco i termini di Allah. Chi oltrepassa i termini di Allah, danneggia se stesso. Tu non sai: forse in questo periodo Allah farà succedere qualcosa.

2. Quando poi siano giunte al loro termine, trattenetele convenientemente o separatevi da esse convenientemente. Richiedete la testimonianza di due dei vostri uomini retti, che testimonino davanti ad Allah. Ecco a che cosa è esortato chi crede in Allah e nell’Ultimo Giorno.

A chi teme Allah, Egli apre una via d’uscita,

3. e gli concede provvidenze da dove non ne attendeva.

Allah basta a chi confida in Lui. In verità Allah realizza i Suoi intenti. Allah ha stabilito una misura per ogni cosa.

4. Se avete qualche dubbio a proposito di quelle delle vostre donne che non sperano più nel mestruo, il loro termine sia di tre mesi. Lo stesso valga per quelle che non hanno ancora il mestruo. Quelle che sono incinte avranno per termine il parto stesso. A chi teme Allah, Egli facilita i suoi intenti.

5. Questo è l’Ordine che Allah ha fatto scendere su di voi. A chi teme Allah, Egli cancella i peccati e aumenta la sua ricompensa.

6. Fatele abitare [3] dove voi stessi abitate, secondo i vostri mezzi. Non tormentatele mettendole in ristrettezze. Se sono incinte, provvedete al loro mantenimento fino a che non abbiano partorito. Se allatteranno per voi, date loro un compenso e accordatevi tra voi convenientemente.

Se andrete incontro a difficoltà [4] , sia un’altra ad allattare per voi.

7. L’agiato spenda della sua agiatezza, colui che ha scarse risorse spenda di quello che Allah gli ha concesso. Allah non impone a nessuno se non in misura di ciò che Egli ha concesso.

Allah farà seguire il benessere al disagio.

8. Quante città si mostrarono orgogliose di fronte all’ordine del loro Signore e dei Suoi messaggeri! Le costringemmo ad un rendiconto rigoroso, e le castigammo di un orribile castigo.

9. Gustarono le conseguenze della loro condotta e l’esito della loro condotta fu la dannazione.

10. Allah ha preparato loro un severo castigo. Temete dunque Allah, o dotati d’intelletto, voi che avete la fede.

Invero Allah ha fatto scendere su di voi un Monito,

11. un Messaggero che vi recita i versetti espliciti di Allah, per trarre dalle tenebre alla luce coloro che credono e compiono il bene. Chi crede in Allah e compie il bene, Egli lo farà entrare nei Giardini in cui scorrono i ruscelli, dove rimarrà in perpetuo. A costui Allah ha concesso buona provvidenza.

12. Allah è Colui che ha creato sette cieli e altrettante terre. Scende il Suo Ordine tra di loro, affinché sappiate che in verità Allah è onnipotente e che Allah abbraccia nella Sua Scienza ogni cosa.

Sura LXVI
At-Tahrîm
L’Interdizione [1]

Post-Eg. n. 107. Di 12 versetti. Il nome della sura deriva dal vers. 1.

In nome di Allah, il Compassionevole, il Misericordioso.

1. O Profeta, perché, cercando di compiacere le tue spose, ti interdici quello che Allah ti ha permesso [2] ? Allah è perdonatore, misericordioso.

2. Eppure Allah vi ha prescritto un modo per sciogliere i vostri giuramenti [3] .

Allah è il vostro Padrone, Egli è il Sapiente, il Saggio.

3. Quando il Profeta confidò un segreto ad una delle sue spose, e questa lo andò a riferire [ad un’altra], Allah lo informò [ed egli] ne confermò una parte tenendone nascosta un’altra.

Quando le chiese conto della sua indiscrezione, ella disse: «Chi te ne ha dato notizia?». Rispose: «Il Sapiente, il Ben informato me ne ha dato notizia».

4. Se entrambe ritornerete ad Allah, è segno che i vostri cuori si sono pentiti; se invece vi sosterrete a vicenda contro il Profeta, [sappiate] allora che il suo Padrone è Allah e che Gabriele e i devoti tra i credenti e gli angeli saranno il suo sostegno.

5. Se vi ripudiasse, certamente il suo Signore vi sostituirebbe con del le spose migliori di voi, sottomesse ad Allah, credenti, devote, penitenti, adoranti, osservanti il digiuno [4] , già sposate [in precedenza] o vergini.

6. O credenti, preservate voi stessi e le vostre famiglie, da un fuoco il cui combustibile saranno uomini e pietre e sul quale vegliano angeli formidabili, severi, che non disobbediscono a ciò che Allah comanda loro e che eseguono quello che viene loro ordinato.

7. O miscredenti, non chiedete scusa oggi, sarete compensati solo per quel che avrete fatto.

8. O credenti, pentitevi davanti ad Allah d’un pentimento sincero. Forse il vostro Signore cancellerà i vostri peccati e vi introdurrà nei Giardini in cui scorrono i ruscelli, nel Giorno in cui non imporrà umiliazione alcuna al Profeta e a coloro che avranno creduto insieme con lui. La loro luce correrà innanzi a loro e sulla loro destra [5] ed essi diranno: «Signore, completa la nostra luce e perdonaci. In verità tu sei l’Onnipotente».

9. O Profeta, combatti i miscredenti e gli ipocriti e sii severo nei loro confronti. Il loro asilo sarà l’Inferno, qual triste rifugio!

10. Allah ha proposto ai miscredenti l’esempio della moglie di Noè e della moglie di Lot. Entrambe sottostavano a due dei Nostri servi, uomini giusti.

Entrambe li tradirono, ed essi non poterono in alcun modo porle al riparo da Allah. Fu detto loro: «Entrate entrambe nel Fuoco, insieme con coloro che vi entrano» [6] .

11. Allah ha proposto ai credenti l’esempio della moglie di Faraone [7] , quando invocò: «Signore, costruiscimi vicino a Te una casa nel Giardino. Salvami da Faraone e dalle sue opere. Salvami dagli ingiusti».

12. E Maria, figlia di ‘Imrân, che conservò la sua verginità; insufflammo in lei del Nostro Spirito. Attestò la veridicità delle Parole del suo Signore e dei Suoi Libri e fu una delle devote.

Sura LXVII
Al-Mulk
La Sovranità

Post-Eg. n. 77. Di 30 versetti. Il nome della sura deriva dal vers. 1.

In nome di Allah, il Compassionevole, il Misericordioso.

1. Benedetto Colui nella Cui mano è la sovranità, Egli è onnipotente;

2. Colui Che ha creato la morte e la vita per mettere alla prova chi di voi meglio opera, Egli è l’Eccelso, il Perdonatore;

3. Colui Che ha creato sette cieli sovrapposti senza che tu veda alcun difetto nella creazione del Compassionevole. Osserva, vedi una qualche fenditura?

4. Osserva ancora due volte: il tuo sguardo ricadrà, stanco e sfinito.

5. Invero abbellimmo di luminarie il cielo più vicino, e ne abbiamo fatto strumenti; per lapidare i dèmoni [1] per i quali abbiamo preparato la Fiamma.

6. Per coloro che non credono nel loro Signore, c’è il castigo dell’Inferno: qual tristo divenire!

7. Quando vi sono precipitati, ne sentono il fragore mentre ribolle:

8. manca poco a che scoppi di rabbia. Ogni volta che un gruppo vi è precipitato, i suoi guardiani chiedono: «Non vi è forse giunto un ammonitore?».

9. Risponderanno: «Sì, ci era giunto un ammonitore, ma noi lo tacciammo di menzogna e dicemmo: “Allah non ha fatto scendere alcunché, voi siete in evidente errore!”».

10. E diranno: «Se avessimo ascoltato o compreso, non saremmo tra i compagni della Fiamma».

11. Riconoscono il loro peccato. Che siano ridotti in polvere i compagni della Fiamma!

12. Coloro che invece temono il loro Signore in ciò che è invisibile, avranno perdono e ricompensa grande.

13. Sia che nascondiate i vostri intenti o li palesiate, Egli ben conosce quello che contengono i petti.

14. Non conoscerebbe ciò che Egli stesso ha creato, quando Egli è il Sottile [2] , il Ben informato?

15. Egli è Colui Che vi ha fatto remissiva la terra: percorretela in lungo e in largo, e mangiate della Sua provvidenza. Verso di Lui è la Resurrezione.

16. Siete forse sicuri che Colui Che sta nel cielo non vi faccia inghiottire dalla terra quando trema?

17. O siete sicuri che Colui Che sta nel cielo non scateni contro di voi un uragano? Conoscerete allora il Mio avvertimento.

18. Invero coloro che li precedettero già tacciarono di menzogna. Quale fu la mia riprovazione!

19. Non hanno visto, sopra di loro, gli uccelli spiegare e ripiegare le ali? Non li sostiene altri che il Compassionevole.

In verità Egli osserva ogni cosa.

20. Chi potrebbe costituire un esercito per voi, e [chi potrebbe] soccorrervi all’infuori del Compassionevole? I miscredenti sono in preda all’inganno.

21. Chi provvederà a voi, se Egli tratterrà la Sua provvidenza? No, essi persistono nell’insolenza e nel rifiuto.

22. Colui che cammina con il volto rivolto al suolo è forse meglio guidato di colui che si erge camminando sulla retta via [3]

23. Di’: «Egli è Colui Che vi ha creati e vi ha dato l’udito, gli occhi e i cuori». Quanto poco Gli siete riconoscenti!

24. Di’: «Egli è Colui Che vi ha sparsi sulla terra e verso di Lui sarete riuniti

25. Dicono: «A quando questa promessa? [Ditecelo,] se siete veridici».

26. Di’: «La conoscenza [di ciò] appartiene ad Allah. Io non sono altro che un ammonitore esplicito».

27. Quando la vedranno da vicino, saranno stravolti i visi dei miscredenti e sarà detto loro: «Ecco ciò che vi ostinavate a chiedere!».

28. Di’: «Cosa credete? Sia che Allah faccia perire me e quelli che sono con me sia che ci usi misericordia, chi potrà proteggere i miscredenti da un doloroso castigo?

29. Di’: «Egli è il Compassionevole! Crediamo in Lui e in Lui confidiamo. Presto saprete chi è in errore evidente».

30. Di’: «Cosa credete? Se la vostra acqua rientrasse nelle profondità [della terra] chi vi procurerebbe acqua sorgiva?

Sura LXVIII
Al-Qalam
Il Calamo

Pre-Eg. n. 2 (a parte i verss. 17-33; 48-52). Di 52 versetti. Il nome della sura deriva dal versetto 1.

In nome di Allah, il Compassionevole, il Misericordioso.

1. Nûn [1] .Per il calamo e ciò che scrivono [2] !

2. Per Grazia di Allah tu non sei un folle [3],

3. e in verità ci sarà per te infinita ricompensa,

4. e in verità di un’immensa grandezza è il tuo carattere [4] .

5. Vedrai, e pure loro vedranno

6. chi di voi ha perso la ragione.

7. Il tuo Signore ben conosce chi si allontana dalla Sua via e ben conosce coloro che seguono la retta via.

8. Non obbedire a coloro che tacciano di menzogna.

9. Vorrebbero che tu fossi accondiscendente e allora sarebbero accondiscendenti anche loro [5] .

10. Non dare ascolto ad alcun miserabile spergiuro [6] ,

11. al diffamatore, seminatore di maldicenza,

12. a quel grande nemico del bene, trasgressore, peccatore,

13. arrogante e persino bastardo [7] .

14. [Non dargli ascolto,] anche se possiede ricchezze e progenie.

15. Quando i nostri versetti gli sono recitati, dice: «Favole degli antichi!».

16. Lo marchieremo sul grugno [8] .

17. Li abbiamo messi alla prova come abbiamo messo alla prova quelli del giardino che avevano giurato di fare il raccolto al mattino [9] ,

18. senza formulare riserva [10] .

19. Venne un uragano, proveniente dal tuo Signore, mentre dormivano:

20. e al mattino fu come se [il giardino] fosse stato falciato.

21. L’indomani si chiamarono gli uni con gli altri, di buon mattino:

22. «Andate di buon’ora alla vostra piantagione, se volete raccogliere».

23. Andarono parlando tra loro a bassa voce:

24. «Che oggi non si presenti a voi un povero!» [11] .

25. Uscirono di buon’ora, in preda all’avarizia, pur avendo i mezzi [per fare l’elemosina].

26. Quando poi videro [quel che era avvenuto], dissero: «Davvero abbiamo sbagliato [strada]!

27. [Ma poi convennero:] Siamo rovinati» [12] .

28. Il più equilibrato tra loro disse: «Non vi avevo forse avvertito di rendere gloria ad Allah?».

29. Dissero: «Gloria al nostro Signore, invero siamo stati ingiusti».

30. Si volsero poi gli uni agli altri, biasimandosi a vicenda.

31. Dissero: «Guai a noi, invero siamo stati iniqui.

32. È possibile che il nostro Signore ci compensi di questo con qualcosa di migliore. Noi bramiamo il nostro Signore» [13] .

33. Questo fu il castigo, ma il castigo dell’altra vita è ancora maggiore, se solo lo sapessero!

34. I devoti avranno presso il loro Signore i Giardini della Delizia.

35. Tratteremo i sottomessi [14] come i criminali?

36. Che cosa vi prende? Come giudicate?

37. Avete forse una Scrittura che vi istruisca,

38. e in cui troviate quel che desiderate?

39. Ci siamo forse legati a voi con solenni giuramenti che Ci impegnino fino al Giorno della Resurrezione, a darvi quello che chiederete?

40. Interpellali su chi di loro se ne faccia garante.

41. Oppure, hanno forse degli [dèi] associati? Allora facciano venire i loro associati, se sono sinceri.

42. Il Giorno in cui affronteranno gli orrori [15] , saranno chiamati a prosternarsi, ma non potranno farlo:

43. saranno bassi i loro sguardi e saranno coperti di ignominia. Eppure furono chiamati a prosternarsi quando ancora erano sani e salvi.

44. LasciaMi solo con coloro che tacciano di menzogna questo Discorso. Li condurremo passo passo per vie che non conoscono [16] .

45. Concedo loro una dilazione: in verità il Mio piano è infallibile.

46. Forse chiedi loro un compenso che li gravi di un peso insopportabile [17] ?

47. Forse possiedono l’invisibile e lo descrivono?

48. Sopporta dunque con pazienza il Decreto del tuo Signore e non essere come l’uomo della balena [18] , che invocò al colmo dell’angoscia.

49. Se una grazia del tuo Signore non lo avesse toccato, sarebbe stato gettato sulla riva deserta, reietto.

50. Poi il suo Signore lo scelse e ne fece uno dei giusti.

51. Manca poco che i miscredenti ti trapassino con gli sguardi, quando sentono il Monito; dicono: «Davvero è uno posseduto!» [19] .

52. Ma questo [Corano] non è che un Monito per il Creato.

Sura LXIX
Al-Hâqqah
L’Inevitabile

Pre-Eg. n. 78. Di 52 versetti. Il nome della sura deriva dal versetto 1.

In nome di Allah, il Compassionevole, il Misericordioso.

1. L’Inevitabile [1] !

2. Cos’è l’Inevitabile?

3. Chi mai ti dirà che cos’è l’Inevitabile?

4. I Thamûd e gli ‘Âd tacciarono di menzogna il cataclisma,

5. ma i Thamûd furono sterminati da un Grido tremendo,

6. mentre gli ‘Âd furono distrutti da un vento mugghiante, furioso,

7. che Allah scatenò contro di loro per sette notti e otto giorni consecutivi. Allora avresti visto quella gente riversa in terra come tronchi cavi di palma.

8. Ne vedi forse uno sopravvissuto?

9. Anche Faraone e coloro che lo precedettero e le [città] [2] stravolte commisero peccati.

10. Disobbedirono al Messaggero del loro Signore ed Egli li afferrò con estrema energia.

11. Quando l’acqua dilagò vi caricammo sull’Arca,

12. affinché essa diventasse un monito ricordato da ogni orecchio che ricorda.

13. Quando sarà soffiato nel Corno la prima volta,

14. e la terra e le montagne saranno sollevate e polverizzate in un sol colpo,

15. in quel Giorno avverrà l’Evento,

16. e si spaccherà il cielo, così fragile in quel Giorno.

17. Staranno gli angeli ai suoi orizzonti e in quel Giorno otto [di loro] porteranno il Trono del tuo Signore.

18. Sfilerete [davanti ad Allah] in quel Giorno e niente di quel che celate potrà essere nascosto.

19. Chi avrà ricevuto il libro [3] nella mano destra, dirà:

«Prendete, leggete il mio libro.

20. Invero sapevo che avrei avuto il mio rendiconto!».

21. Egli avrà piacevole esistenza

22. in un Giardino elevato,

23. i cui frutti saranno a portata di mano.

24. «Mangiate e bevete in pace, è il premio per quel che avete fatto nei giorni passati.»

25. Chi invece avrà ricevuto il suo libro nella mano sinistra, dirà: «Ahimè, se solo non mi fosse stato consegnato il mio libro

26. e non avessi conosciuto il mio rendiconto!

27. Ahimè, quanto vorrei che essa fosse stata definitiva [4] !

28. Quel che possedevo non mi ha giovato affatto.

29. Ho perso il mio potere».

30. [Diranno:] «Afferratelo e mettetelo nei ceppi,

31. quindi sia precipitato nella Fornace,

32. e poi legatelo con una catena di settanta cubiti.

33. Non credeva in Allah, il Supremo,

34. e non esortava a nutrire il povero.

35. Oggi non avrà qui nessun amico sincero,

36. né altro cibo che sanie [5]

37. che solo i colpevoli mangeranno.

38. Lo giuro per quel che vedete,

39. e per quel che non vedete!».

40. Questa è in verità la parola di un Messaggero nobilissimo;

41. non è la parola di un poeta – [credetelo] per quanto poco crediate –

42. e neanche la parola di un indovino – per quanto poco riflettiate!

43. E una Rivelazione [6] venuta dal Signore dei mondi.

44. Se [Muhammad] Ci avesse mendacemente attribuito qualche discorso [7] ,

45. lo avremmo certo afferrato per la mano destra,

46. e quindi gli avremmo reciso l’aorta

47. e nessuno di voi avrebbe potuto impedirCelo.

48. In verità questo è un Monito per i timorati [di Allah]!

49. Sappiamo che tra voi c’è chi lo tratta da bugiardo;

50. in verità ciò sarà un rimpianto per i miscredenti;

51. questa è l’assoluta certezza.

52. Allora glorifica il Nome del tuo Signore, il Supremo.

Zahvala pripada Uzvišenom Gospodaru na Njegovim blagodatima. Molimo Ga da nas počasti spoznajom blagodati kroz njihovo trajanje i da nas zaštiti dana kada ćemo blagodat zdravlja, vida, porodice, bezbjednosti ili bilo koju blagodat spoznati zato što smo ih izgubili. Gospodaru, počasti nas da budemo zahvalni robovi Tvoji. Salavat i selam posljednjem od Njegovih Poslanika Muhammedu, s.a.v.s., časnoj i plemenitoj porodici, vrlim ashabima.

Nastavljamo dalje sa hadisima Resulullaha, s.a.v.s., koje je zabilježio imam Nevevi u svojoj maloj, ali značajnoj zbirci. Zbirka sadrži četrdeset i dvije izreke Resulullaha, s.a.v.s. Započet ćemo sa jednim kur'anskim ajetom, ujedno je to bila dova Ibrahima, a.s.:

رَبَّنَا إِنَّكَ تَعْلَمُ مَا نُخْفِي وَمَا
نُعْلِنُ ۗ وَمَا يَخْفَىٰ عَلَى اللَّهِ مِن شَيْءٍ فِي الْأَرْضِ وَلَا فِي
السَّمَاءِ.
”Gospodaru naš, Ti si Taj koji znaš šta krijemo i šta javno pokazujemo. I Allahu nije ništa skriveno ni na nebesima ni na zemlji.”[1]

Kada insan ovaj ajet prouči, sjeti se dove Ibrahima, a.s., i podsjeti se na prvi hadis iz zbrike imama Nevevija, da se djela vrijednuju prema namjerama. Blago li onom insanu koji se okrenuo Jedinome. Kada dođe dan odlaska sa ovoga svijeta, svi koji su oko nas bili, i sve naše slike koje su nam se pričinjavale kao bitne, odjednom će iščeznuti i izgubiti svoju težinu. Ostat će nam samo Gospodar Jedini. Šta god uradili ili bilo koje djelo imali, sjetimo se dove Ibrahima, a.s. Čestiti velikani su uvijek molili Allaha Uzvišenog riječima: ”Gospodaru počasti nas da je ono unutra bolje od onoga vani.”

Drugi hadis u zbirci imama Nevevija glasi:

عَنْ
عُمَرَ رَضِيَ اللهُ تَعَالَى عَنْهُ أَيضاً قَالَ: بَيْنَمَا نَحْنُ جُلُوْسٌ
عِنْدَ رَسُولِ اللهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ذَاتَ يَوْمٍ إِذْ طَلَعَ عَلَيْنَا رَجُلٌ شَدِيدُ بَيَاضِ الثِّيَاب
شَدِيدُ سَوَادِ الشَّعْرِ لاَ يُرَى عَلَيْهِ أَثَرُ السَّفَرِ وَلاَ يَعْرِفُهُ
مِنَّا أَحَدٌ حَتَّى جَلَسَ إِلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ
فَأَسْنَدَ رُكْبَتَيْهِ إِلَى رُكْبَتَيْهِ وَوَضَعَ كَفَّيْهِ عَلَى فَخِذَيْهِ
وَقَالَ: يَا مُحَمَّدُ أَخْبِرْنِي عَنِ الإِسْلاَم، فَقَالَ رَسُولُ اللهِ
صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: الإِسْلاَمُ أَنْ تَشْهَدَ أَنْ لاَ إِلَهَ
إِلاَّ اللهُ وَأَنَّ مُحَمَّدَاً رَسُولُ اللهِ، وَتُقِيمَ الصَّلاَة، وَتُؤْتِيَ
الزَّكَاةَ، وَتَصُوْمَ رَمَضَانَ، وَتَحُجَّ البيْتَ إِنِ اِسْتَطَعتَ إِليْهِ
سَبِيْلاً قَالَ: صَدَقْتَ.
فَعَجِبْنَا لَهُ يَسْأَلُهُ
وَيُصَدِّقُهُ، قَالَ: فَأَخْبِرْنِيْ عَنِ الإِيْمَانِ، قَالَ: أَنْ تُؤْمِنَ
بِالله، وَمَلائِكَتِه، وَكُتُبِهِ وَرُسُلِهِ، وَالْيَوْمِ الآَخِر، وَتُؤْمِنَ
بِالقَدَرِ خَيْرِهِ وَشَرِّهِ قَالَ: صَدَقْتَ، قَالَ: فَأَخْبِرْنِيْ عَنِ
الإِحْسَانِ، قَالَ: أَنْ تَعْبُدَ اللهَ كَأَنَّكَ تَرَاهُ، فَإِنْ لَمْ تَكُنْ
تَرَاهُ فَإِنَّهُ يَرَاكَ قَالَ: فَأَخْبِرْنِي عَنِ السَّاعَةِ، قَالَ: مَا
الْمَسئُوُلُ عَنْهَا بِأَعْلَمَ مِنَ السَّائِلِ قَالَ: فَأَخْبِرْنِيْ عَنْ
أَمَارَاتِها، قَالَ: أَنْ تَلِدَ الأَمَةُ رَبَّتَهَا، وَأَنْ تَرى الْحُفَاةَ
العُرَاةَ العَالَةَ رِعَاءَ الشَّاءِ يَتَطَاوَلُوْنَ فِي البُنْيَانِ ثُمَّ
انْطَلَقَ فَلَبِثَ مَلِيَّاً ثُمَّ قَالَ: يَا عُمَرُ أتَدْرِي مَنِ السَّائِلُ؟
قُلْتُ: اللهُ وَرَسُوله أَعْلَمُ، قَالَ: فَإِنَّهُ جِبْرِيْلُ أَتَاكُمْ
يُعَلِّمُكُمْ دِيْنَكُمْ .
Od Omera, r.a., prenosi da je rekao: ”Jednog dana smo sjedili kod Allahovog Poslanika, s.a.v.s., kad se pojavi čovjek jako bijele odjeće i izrazito crne kose. Na njemu se ne primjeti trag putovanja i niko ga od nas ne poznaje. Zatim sjede kod Poslanika, s.a.v.s., pa osloni svoja koljena na njegova koljena i stavi svoje dlanove na njegovo stegno i reče: ‘O Muhammede, obavijesti me o islamu!’ Poslanik, s.a.v.s., reče: ‘Islam je da svjedočiš da nema istinskog boga osim Allaha i da je Muhammed Allahov Poslanik i da obavljaš namaz, daješ zekat, postiš Ramazan i da hodočastiš Kabu, ako si mogućnosti to da učiniš.’ On reče: ‘Istinu si rekao.’ Pa se mi začudismo, pita ga i potvrđuje mu. Zatim reče: ‘Obavijesti me o imanu!’ Reče Poslanik, s.a.v.s.: ‘Da vjeruješ u Allaha, Njegove meleke, Njegove knjige (objave), poslanike, Sudnji dan i da vjeruješ u kader (odredbu) dobru i lošu.’ Reče: ‘Istinu si rekao.’ Reče: ‘Obavijesti me o ihsanu (dobročinstvu)!’ Reče Poslanik, s.a.v.s.: ‘Da obožavaš Allaha kao da Ga vidiš, jer iako ti Njega ne vidiš On, zaista, tebe vidi.’ Reče: ‘Obavijesti me o Sudnjem danu!’ Reče Poslanik, s.a.v.s.: ‘Upitani ne zna o tome više od onoga koji pita.’ Reče: ‘Obavijesti me o njegovim znakovima!’ Reče Poslanik, s.a.v.s: ‘Kad robinja rodi svoju gospodaricu, i kad se vide bosonogi, goli pastiri kako se nameću u gradnji visokih građevina.’ Zatim ode (taj čovjek), a ja sam (Omer) ostao određen period, a zatim mi reče Poslanik, s.a.v.s.: ‘O Omere, znaš li ko je onaj što je pitao?’ Rekoh: ‘Allah i Njegov Poslanik najbolje znaju.’ Reče: ‘To je, doista, Džibril. Došao je da vas poduči vašoj vjeri.”’[2]

Kada čitamo ili slušamo o odgoju Resulullaha, s.a.v.s., neka nam glavni cilj bude da nas Allah Uzvišeni počasti da bude sa nama zadovoljan, a da Njegov Miljenik, s.a.v.s., bude taj sa čije ruke ćemo piti džennetski izvor. Čovjek stalno biva žednim, pomislimo na samo jedan trenutak nakon kojeg nikada više nećemo žedni biti.

Iman je polazište, islam je manifestacija polazišta u insanu, a ihsan je najveće dobročinstvo, robovati Allahu kao da Ga vidimo. Kada podignemo svoje ruke u namazu i izgovorimo tekbir tada smo svjesni da nas Allah u tom trenutku vidi. Ovaj hadis predstavlja osnovu u razumjevanju islama u njegovoj punini. Iman, islam i ihsan trebamo pravilno razumjevati i moliti Allaha da u svim aspektima svoga života budemo vjernici (mu'mini), muslimani i muhsini – dobročinitelji, da sve što činimo bude uz uvjerenje da nas Gospodar vidi.

Ovaj hadis kao i prvi prenosi Omer, r.a. Postao je velikan iz razloga što je prošao školu koju mi želimo proći čitajući hadise Resulullaha, s.a.v.s. On je odgojen u njegovoj, s.a.v.s., školi, a svojim ponašanjem je to pokazivao. Kao vladar je izražavao brigu i za životinje, pa je smatrao da će biti pitan pred Allahom Uzvišenim ako se nešto i njima desi u njegovoj državi. Ovo je bitno iz jednog razloga, kao što je spomenuto u jednoj mudrosti:

وَإنِّمَا الأُمَمُ الأَخْلَاقُ مَا بَقِيَتْ فَإنْ هُمُ ذَهَبَتْ أَخْلَاقُهُمْ ذَهَبُوا.
”Narodi žive dok živi njihova moralnost, kada iščezne moralnost, narodi su iščezli.”

Svakom biološkom ugrožavanju prethodi moralno ugrožavanje. Zato je za Omera Resulullah, s.a.v.s., rekao da je katanac vrata zla, a on je kao oštrouman insan upitao da li će taj katanac pući ili se otključati. Kada je dobio odgovor da će pući, shvatio je da će preseliti kao šehid.

Hadis se završava riječima: ”Ovo je Džibril, došao je da vas pouči vašoj vjeri.” Dolazio je još nekoliko puta da pouči Resulullaha, s.a.v.s., vremenima namaza, pa je jedan dan dolazio kada je prvo vrijeme namaza, a drugi dan kada je zadnje vrijeme namaza. Dar Allahov, dž.š., nama je taj što je poslao Meleka da nas pouči šta je naša vjera. Ovaj hadis pokušavamo živjeti na svom kratkom ovosvjetskom putovanju, pokušavamo biti muslimani, a sjećamo se da je Resulullah, s.a.v.s., upitan koji je islam najbolji, pa je odgovorio da je najbolji islam nahraniti gladnog, te nazivati selam onome koga poznajemo i ne poznajemo. Živimo islam svjesni da je to mir koji mora biti u insanu. Bez te staloženosti i mira u insanu nema mira u svijetu. Najveće probleme prave oni koji nemaju mir u sebi, praveći nered oko sebe, dok onaj koji ima mir gradi to i oko sebe.

Jednu činjenicu trebamo podvući i biti je uvijek svjesni. Gospodar Uzvišeni kaže:

إِنَّ الدِّينَ عِندَ اللَّهِ الْإِسْلَامُ.
”Jedina vjera kod Allaha je islam.”[3]

Jedini odnos kojeg Uzvišeni Gospodar od nas prihvata jeste da se Njemu okrenemo. Vjera svih poslanika od Adema, a.s., do Muhammeda, s.a.v.s., je islam, odnosno prihvatiti Gospodara i Njemu se okrenuti. Gospodar nije objavio više vjera, vjerozakoni su ti koji se razlikuju, ono što je odgovaralo vremenu Isa'a, a.s., nije odgovaralo vremenu Musa'a, a.s., i obratno. Tek je šerijat Muhammeda, s.a.v.s., došao sa širinom dovoljnom za sve ljude do Sudnjeg dana.

Ulema nas uči da sve ono što je Resulullah, s.a.v.s., rekao predstavlja naš put u životu, ono što je uradio predstavlja naš stil života, a ono što je svojim duhovnim stanjima postigao je ostvarenje vjere. Spomenut ćemo jedan detalj radi pojašnjenja. Jedne prilike je Resulullah, s.a.v.s., ušao u džamiju i vidio da nema žene koja je imala običaj da očisti džamiju. Pitao je Resulullah: ”Gdje je ona?” Ashabi su odgovorili: ”Ona je preselila, klanjali smo joj dženazu, nismo htjeli tebe da obavijestimo.” Resulullah, s.a.v.s., srdito kaže ashabima: ”Zašto me niste obavijestili!?” Odlazi sa ashabima na mezar te žene i klanja joj džennazu.[4]

Uvažimo vrijednost insana koju on ima. Ona je čistila džamiju i dobila posebnost da joj na mezar ode Resulullah, s.a.v.s.! Vrijedost našeg islama mjeri se našim doprinosom. Resulullah, s.a.v.s., je njoj dženazu klanjao, zato što se brinula da džamija bude čista muslimanima.

Suština drugog hadisa kojeg spominje imam Nevevi je da preispitujemo sebe u odnosu na sve sadržaje islama. Insan treba gledati koliko ima namaza kod njega, zekata, posta… Melek smrti kada priđe insanu, ako je postio tokom života, osjetit će taj miris. Tragovi mjesta na kojima smo sedždu činili će biti svijetli. Pojedini velikani su ovaj hadis znali tumačiti po nekoliko godina, a da prisutnima to nikada nije dosadilo, na način da se protumači svaki aspekt hadisa, do najsitnijeg detalja.

Resulullah, s.a.v.s., je upitan o tome šta je islam, pa im je odgovorio da je to uspostavljanje, a ne klanjanje namaza. Postoje ljudi koji će cijeli život klanjati namaz, a nikada nisu namaz uspostavili. Neki su klanjali tri ili četiri godine, zatim ih Allah Uzvišeni uzeo Sebi, a namaz su u to vrijeme uspostavljali. Klanjati namaz znači stati pred Gospodara, a namaz uspostaviti znači obezbijediti ambijent u kojem se klanja. Pomoći džamije, pomoći ukućanima da stanu na namaz, kao i da naši prijatelji stanu na namaz.

Jedan velikan kada je završio sa pisanjem knjige rekao je: ”Dugo je ovaj jezik priželjkivao da govori o Allahu kojeg toliko voli.” Zato je bitan govor o namazu, govor o vezi između ljudi i Gospodara. Uspostavljanje znači pozvati ljude da osjete slast, kako je rekao jedan velikan: ”Zaista na dunjaluku ima džennet, ko ne uđe u taj džennet, neće ući u džennet na ahiretu. To je džennet spoznaje Allaha Uzvišenog.”

Kada spoznamo da srce koje je u našim grudima On održava – tada osjećamo slast. Kada zalogaj stavimo u usta, da li se mi brinemo kako će taj zalogaj dati snagu našem tijelu!? Nikako, niko od nas to nije u stanju, već Allah to održava. Zbog toga je pomanjkanje edeba Allahu, dž.š., ne dati namaz onako kako On to od nas traži, a to je uspostavljanje namaza. Na nama je da pozovemo ljude na namaz, mnogo će biti onih koji će ljude udaljavati od namaza i od slasti blizine Gospodaru, a na nama je da ih tome približimo.

Kada spominjemo iman, on ima svoje sadržaje. Od malih nogu djeca još u mektebima uče imanske šarte, da vjerujemo u Allaha, Njegove meleke, knjige, Sudnji dan i određenje. Ove su se istine duboko urezale u naša bića. Kada spominjemo prvi imanski šart, oni koji uspostavljaju namaz svojim ponašanjem su pokazali ne samo da vjeruju u Allaha, već i da vjeruju Allahu. To je manifestacija ljudskog povjerenja Allahu. Znamo da nas taj put koji On traži od nas vodi sreći. Znamo da će nam to povjerenje dati sidro, i kada bude najuzburkanije more, ostat ćemo postojani.

Neki ljudi su iskušani gubitkom djeteta. Samo vjerničko srce može to postojano da podnese. Sva borba je u nama, konstantno preispitivanje, a ne samo svjedočenje jezikom. Pokazujemo svojim djelima da vjerujemo Allahu, imetak koristimo na ono što je dozvoljeno, a ljude posmatramo kao priliku za približavanje Allahu, dž.š.. Resulullah, s.a.v.s., je jedne prilike govorio o onome ko ne vjeruje, pa je kazao:

الَّذِي لاَ يَأْمَنُ جَارُهُ بَوَائِقَهُ.
”Onaj čiji komšija nije bezbijedan od njegovog zla.”[5]

Komšija, koje god vjere bio, mora biti bezbijedan, kako insan ne bi upao u ovu kategoriju. Osjećaj koji je spomenuo Resulullah, s.a.v.s., je da volimo ljudima ono što volimo i sebi, a ispod ovoga nema zdrave prirode. Onaj ko ne voli ljudima što voli sebi, ne samo da mora preispitati svoj iman, već mora preispitati koliko je uopće čovjek. Ako smo zdravi, želimo i drugima da budu zdravi, ako imamo opskrbu, želimo i drugima da imaju opskrbu. Neke je ljude Gospodar počastio da su na većem stepenu i oni drugima žele više nego sebi, a to je stepen iznad i prema tome bi trebali ići.

Dio hadisa u kojem se spominje ihsan jeste da robujemo Allahu kao da ga vidimo, jer ako mi Njega ne vidimo, On nas vidi. Na ovome su ponikle prve generacije muslimana kada su učili svoju djecu, govorili bi im da ih Allah vidi, čuje i da im je On svjedok. Za ovaj osjećaj se insan bori, da mu je draže da ga Gospodar vidi nego bilo ko od stvorenja. On se bori da mu je drago imati svijest o Allahu Uzvišenom i kada je u tmini noći, kada daje sadaku svojom desnom rukom, tako da lijeva ne zna. Vjernicima je dovoljno što ih Allah vidi. Današnja bolest je da uradimo nešto i želimo da nas neko drugi vidi osim Allaha, dž.š. Iskreni Allahovi robovi su se više stidjeli svojih dobrih dijela, nego što se mi stidimo svojih loših dijela. Kada bi učinili nešto dobro, stid ih je da se o tome govori, jer ovlada strah da li je Allah Uzvišeni to primio ili ne.

Kada se insan ostvari u imanu, islamu i ihsanu, uvijek moli Gospodara da preseli kao vjernik. Zato je Jusuf, a.s., govorio:

تَوَفَّنِي مُسْلِمًا وَأَلْحِقْنِي
بِالصَّالِحِينَ.
”Gospodaru, uzmi me Sebi kao muslimana, i pridruži me Svojim dobrim robovima.”[6]

Poslanik Jusuf, a.s., uči dovu ovog sadržaja. Kao da smatra da on nije dobar rob i želi da bude u skupini dobrih. Naše unutrašnje stanje mora biti poniznost pred Allahom, dž.š. Tek tada naši namazi, sadaka i ostala dobra djela postaju lahki za činjenje. Poniznost nas čini svjesnim da ono što imamo je Allahov dar nama. Zato je Resulullah, s.a.v.s., kazao da će ljudi u džennet ući isključivo Allahovom milošću.

Koga je Allah Uzvišeni počastio da je svjestan Njega, da uspostavlja namaz, da odgaja svoju djecu i da je dobar prema bračnom drugu, neka se raduje tome. Takav posjeduje najvrijednije što insan može imati. Sve na ovom svijetu prolazi, a ostaje samo ono što smo radi Allaha uradili. Valja odgajati naše duše, da je uvijek učinila nešto radi Gospodara i da ide Njemu, odgajati duše da nikada ne obruka muslimane svojim djelima. Trebamo biti takvi insani da kada ljudi ugledaju nas, spomenu Gospodara, te da molimo Allaha, dž.š., da preselimo sa potpunim imanom, vjerujući u Njega čvrsto.

Završit ćemo sa hadisom Resulullaha, s.a.v.s.:

مَا مِنْ مُسْلِمٍ أَوْ إِنْسَانٍ، أَوْ عَبْدٍ
يَقُولُ حِينَ يُمْسِي وَحِينَ يُصْبِحُ: رَضِيتُ بِاللَّهِ رَبًّا،
وَبِالْإِسْلَامِ دِينًا، وَبِمُحَمَّدٍ نَبِيًّا، إِلَّا كَانَ حَقًّا عَلَى
اللَّهِ أَنْ يُرْضِيَهُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ.
”Nema muslimana, ili insana, ili roba, koji kaže kada omrkne i kada osvane: ‘Zadovoljan sam da mi je Allah Gospodar, da mi je islam vjera i da mi je Muhammed – Poslanik, a da Allah nije na Sebe preuzeo obavezu da taj insan bude zadovoljan na Sudnjem danu.”[7]

Jedan od najvećih izazova današnjice je nezadovoljstvo. Zdravi ljudi, imaju hranu i sigurni su, ali su nezadovoljni. Moramo se boriti protiv ovakvih negativnih pojava. Među najopasnije bolesti ubraja se nezadovoljstvo, fizičkim izgledom, nafakom, ili bilo nečim drugim. Nafaka se gleda samo kroz novac, a ne kroz zdravlje, prijatelje i pomaganje drugih. Vrijednost zadovoljstva je ta kojoj nas poučava Resulullah, s.a.v.s. Puno smo truda uložili da pokažemo šta islam nije, pokažimo šta islam jeste. Zamolimo Allaha Uzvišenog da nas u tome pomogne, Amin!

[1] Ibrahim, 38.

[2] Muslim, 8.

[3] Alu Imran, 19.

[4] Buhari, 420, Muslim, 956.

[5] Buhari, 6016, Muslim, 46.

[6] Jusuf, 101.

[7] Ahmed, 18967.

Zahvala pripada Uzvišenom Gospodaru na Njegovim neizmjernim blagodatima. Zamolimo Ga da nas počasti da Njegove blagodati spoznamo kroz njihovo trajanje, i da nas Gospodar zaštiti od dana kada ćemo blagodati spoznati zato što smo ih izgubili. Salavat i selam Njegovom Miljeniku Muhammedu, s.a.v.s., časnoj i plemenitoj porodici, vrlim ashabima. Gospodaru naš, ništa nije lahko osim onoga što ti učiniš lahkim, pa Te molimo olakšaj nam samo ono što je dobro za nas na oba svijeta.

Uz Allahovu, dž.š., pomoć družimo se sa hadisima Resulullaha, s.a.v.s., koje je zabilježio imam Nevevi u svojoj maloj, ali značajnoj zbirci. Suština čovjekovog života je da zna zbog čega nešto radi. Poznata je predaja u kojoj se kaže:

مَنْ صَدَقَ مَعَ اللهِ صَدَّقَهُ اللهُ
”Ko bude iskren prema Allahu, Allah će mu potvrditi iskrenost.”

Koga je Allah, dž.š., poživio, uočio je ljude koji su priželjkivali imetak i govorili da ako im Allah podari imetak, dijelit će na Njegovom putu. Hvala Allahu, dž.š., vidimo na stotine ljudi koji su takvi. Jedan imućan čovjek je jedne prilike kazao da nakon petnaest godina biznisa kojim se bavio, sve ono što je stekao tim biznisom nije vrijedno, osim ako nije spreman udijeliti zarađeno radi Allaha. Kada imamo ovakve ljude u čaršiji, svjesni smo da naš identitet ima budućnost.

Prije nego osvijetlimo i navedemo prvi hadis kojeg je imam Nevevi odabrao, a koje je Resulullah, s.a.v.s., ostavio, kao vrelo sa kojeg se napajamo, sjetimo se još jednom da poslanici nisu ostavljali dinare i dirheme, već znanje i vrijednosti, a onaj ko živi ovo znanje i vrijednosti, živi nasljedstvo Božijih poslanika. Nisu ostavili iza sebe kule i gradove, već vrijednosti koje su izgradile škole i univerzitete, koje su izgradile bolnice i ustanove za jetime. Ulema kaže: ”Cijeli svijet će živjeti u slijeđenju, ili moćnika ili poslanika. Moćni će vladati ljudskim vratovima, a poslanici ljudskim srcima. Moćnici će živjeti da uzmu od ljudi, a poslanici da daju ljudima.” Uzvišeni Gospodar kaže:

يَوْمَ يَتَذَكَّرُ الْإِنسَانُ مَا سَعَىٰ.
”Na taj dan (preseljenja) sjetit će se insan šta je radio.”[1]

Prije nego legnemo u postelje, prisjetimo se da smo se taj dan trudili i radi određenog cilja umarali. Zamolimo Allaha, dž.š., da nas za taj trud nagradi, bez obzira o kojoj se vrsti djela radilo, da trud bude u cilju stjecanja halal opskrbe, odgoja naše djece, ili u bilo koje dobro sa kojim je Gospodar zadovoljan.

Prvi hadis u zbirci imama Nevevija glasi:

عَنْ أَمِيرِ المُؤْمِنِينَ أَبِي حَفْصٍ عُمَرَ
بْنِ الخَطَّابِ رَضِيَ اللهُ تَعَالَى عَنْهُ قَالَ: سَمِعْتُ رَسُولَ اللهِ
صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ: إِنَّمَا الأَعْمَالُ بِالنِّيَّاتِ،
وَإِنَّمَا لِكُلِّ امْرِئٍ مَا نَوَى، فَمَنْ كَانَتْ هِجْرَتُهُ إِلَى اللهِ
وَرَسُولِهِ فَهِجْرَتُهُ إِلَى اللهِ وَرَسُولِهِ، وَمَنْ كَانَتْ هِجْرَتُهُ
لِدُنْيَا يُصِيبُهَا، أَوِ امْرَأَةٍ يَنْكِحُهَا، فَهِجْرَتُهُ إِلَى مَا
هَاجَرَ إِلَيْهِ.
”Prenosi se od vođe pravovjernih Ebu Hafsa Omera ibn el-Hattaba, Allah sa njim zadovoljan, da je rekao: ‘Čuo sam Allahovog Poslanika, sallallahu alejhi ve sellem, da je rekao: ‘Djela se cijene prema namjerama i svako će dobiti ono što je namjerio (nanijjetio). Pa, čija hidžra (preseljenje) bude Allahu i Njegovom Poslaniku, njegova hidžra je Allahu i Njegovom Poslaniku. Čija hidžra bude radi dunjalučke koristi ili zbog žene da bi je oženio – njegova hidžra je zbog onoga što je naumio’.”[2]

U posljednjem dijelu hadisa Resulullah, s.a.v.s., čak i ne ponavlja da mu je hidžra zbog dunjaluka ili žene, već da je njegovo ono što je nanijjetio (namjerio). Ovaj hadis se nalazi u skoro svim hadiskim zbirkama. Osnova u čovjekovom odnosu prema Allahu, dž.š., jeste da čovjekovo djelo vrijedi onoliko koliko mu vrijedi nijjet (namjera). Ono što ne prihvata da se pomuti je čovjekova namjera. Moramo tražiti svojim djelima, riječim, dijeljenjem imetka, prisustvom, studiranjem, džumom – zadovoljstvo Allaha, dž.š., Jedinoga.

Ulema nas uči kako ovaj hadis ulazi u sedamdeset različitih ogranaka poznavanja islama. Zbog toga nije čudno da je imam Nevevi i drugi alimi upravo ovaj hadis stavljaju prvim u svojim zbirkama. Time nas uče dvije važne stvari: prvo, da su učenjaci znali ovaj hadis staviti na prvo mjesto da bi najprije sebe odgajali, a drugo je da kada bi čitali neku knjigu koju je napisao musliman ili muslimanka, sjetili bi ga se dovom. Danas imamo ljude koji uzmu knjigu koju je napisao jedan od muslimana i žele da razumiju tu knjigu, a ne prouče dovu za autora knjige.

Ulema nas također uči da je ovaj hadis jedan od četiri hadisa koji bi svaki musliman trebao znati. Prvi je, ”Djela se cijene prema namjerama”, drugi je ”Halal je jasan i haram je jasan, a između toga su sumnjive stvari kojih se treba čuvati”, zatim ”Onaj ko u vjeru unese nešto što nema utemeljenje, to je odbijeno”, i posljednji je nažalost najčešće zanemaren ”Od ljepote čovjekovog islama je da ostavi ono što ga se ne tiče”.

Mnogo je lijepih izreka vezano za prvi hadis u zbirci imama Nevevija, odabrali smo samo jednu, od imama Ebu Davuda, istaknutog hadiskog učenjaka. Jedne prilike je kazao: ”Napisao sam svojom rukom pedeset hiljada hadisa. Čovjeku su za njegovu vjeru dovoljna četiri: ‘Djela se vrednuju prema namjerama’, ‘Halal i haram su jasni’, ‘Od ljepote čovjekovog islama je da se kloni onog što ga se ne tiče’ i četvrti je, ‘Vjernik neće biti istinski vjernik dok svme bratu ne bude želio što želi i sebi’.”

Paradoksalno je da na kraju neko kaže, oni su ljudi i mi smo ljudi. To je u načelu tačno, ali su oni ljudi prema svome trudu vrijedni! Koliki je samo trud i napor napisati svojom rukom pedeset hiljada hadisa! Nakon nekoliko stoljeća neko će kazati čak sa nipodaštavanjem ”šta je taj i taj znao”, a nije imao priliku pedeset hiljada hadisa pogledati, kamoli ih rukom napisati.

Treći hadis u jezgrovitoj poruci imama Ebu Davuda posebno je bitan. Resulullah, s.a.v.s., nas njime upućuje – ostavi se onoga što te se ne tiče! Sada govorimo o njegovoj metodi odgoja. Najviše ljudi upada u grijehe zbog zanimanja onim što ih se ne tiče. U nekim predajama se spominje da pojedini vide trn u oku svoga brata, a ne vide stablo koje je u njihovo oko ušlo. Baviti se svojim obavezama, svojim zadacima, nečim konkretnim kako bi doprinijeli društvu – vjernički je pristup. Četvrti hadis posebno dotiče vjernike – vjernik neće biti istinski vjernik dok ne bude želio drugome što želi sebi, o bilo kojem insanu se radilo, jer se ne spominje tačno da li se odnosi na vjernika, ili onoga ko nije. Ova četiri hadisa sasvim su dovoljna čovjeku kao glavne smjernice u vjeri. Naša srca, ako želimo biti istinski vjernici, moraju biti ona koja žele dobro svakom insanu. Čovjek koji nema takvu želju, mora preispitati svoj iman, da li se na pravi način odnosi prema onome čime ga Gospodar duži.

Također, bitno je spomenuti za prvi hadis kojeg bilježi Imam Nevevi i ashaba koji ga je prenio, Hazreti Omera, r.a., o kojem smo mnogo slušali. Čovjek kada čuje takve detalje, vidi da je to vrhunac do kojih čovjek može doći u svom životu ako se trudi. Resulullah, s.a.v.s., je za Omera, r.a., rekao:

وَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ مَا لَقِيَكَ
الشَّيْطَانُ قَطُّ سَالِكًا فَجًّا إِلا سَلَكَ فَجًّا غَيْرَ فَجِّكَ.
”Tako mi Onoga u Čijoj ruci je moj život – nije te šejtan sreo na nekom putu, a da nije pobjegao drugim putem.”[3]

Veličina kod Allaha je u pokornosti Njemu i nepokornosti šejtanu! Šejtan bježi od Omera, r.a., zbog njegove krajnje predanosti Allahu Jedinome.

Kada su plemeniti ashabi činili hidžru, Omer, r.a., je otišao do onih koji su zlostavljali muslimane i rekao im: ”Onaj ko želi da mu majka za njim zaplače, i da mu hanuma udovica bude i da mu djeca siročad budu, neka zna da ja odoh za Poslanikom u Medinu, pa ko želi neka me sačeka ako smije.” Jedina osoba koja je javno učinila hidžru bio je Omer, r.a.

Puno je detalja iz njegovog života koje bi bilo lijepo makar dotaknuti, kako bi malo razmislili. Pogledajmo kakav je bio ovaj insan kojeg je Resulullah, s.a.v.s., odgojio, a važio je za ashabe koji su značajnu ulogu u zajednici imali i prije primanja islama. Zato je Resulullah, s.a.v.s., rekao:

خِيَارُكُمْ فِي الْجَاهِلِيَّةِ خِيَارُكُمْ فِي
الْإِسْلَامِ إِذَا فَقِهُوا.
”Najbolji od vas u islamu su oni koji su i prije dobri bili – ako vjeru pravilno razumiju.”[4]

Omer, r.a., je bio na nivou ministra vanjskih poslova za svoje pleme Kurejšija, svaku delegaciju bi on dočekao. Bio je pismen i imao je kvalitete. Kada islam oplemeni insana, oplemeni sve ono što mu je Allah, dž.š., dao. Kome je Allah, dž.š., dao imetak, kada dobije osjećaj da mu je Allah, dž.š., taj imetak podario, on oplemeni i najmanji dio imetka koji je zaradio, ako je na halal način stekao. Islam oplemeni onoga ko zna i ko je u poziciji da donosi odluke, te gleda da donosi odluke koje su ispravne.

Omer, r.a., je bio pravedan vladar. Istinu treba tražiti u činjenicama. Kada je izaslanik vladara Perzije došao u Medinu da se sretne sa Omerom, zatekao ga je u hladu jednog drveta. Tom prilikom je kazao Omeru, r.a.: ”Omere, pravedan si bio pa možeš bez zaštite oko sebe spavati.”

Razumjevanje stvarnosti je također bitna Omerova, r.a., karakteristika. Zanimljiv je jedan detalj. Omer, r.a., je vidio jednu ženu kako tjera dijete da uzme koricu hljeba kako bi pojelo. Kada je vidio i primjetio da bi dijete još uvijek moglo dojiti, upitao je zašto dijete ne doji. Ona je ne vidjevši da je Omer, r.a., iza nje rekla kako Omer, r.a., daje pomoć, ono što se u današnjim državama naziva dječiji doplatak, tek kada dijete počne samo da jede, te hoću da dijete počne jesti samo. Omer, r.a., je sa suzama u očima kazao: ”Allahu moj, koliko sam muslimanske djece ubio nesvjestan šta znači kada majke odbiju od dojenja samo zato da bi dobile naknadu iz državne blagajne.” Za njega se spominje da je plakao noćima bojeći se da mu Gospodar nije odbio tevbu (pokajanje). Ubrzo nakon toga je donio odluku da svako muslimansko dijete koje živi u okrilju njegove države ima naknadu čim se rodi, bez obzira da li doji ili ne doji.

Hadis – djela se cijene prema namjerama – koji nam spominje imam Nevevi govori nam prije svega da pazimo svoje srce. Ulema to jezgrovito kaže:

قَلْبُكَ قَبْرُكَ.
”Kako ti je u srcu – tako će ti biti u kaburu (grobu).”

Kakvo je stanje kod insana u srcu, tako može očekivati kod Gospodara. Srce je glavni organ, zato je Resulullah, s.a.v.s., rekao:

وَإِنَّ فِي الْجَسَدِ مُضْغَةً، إِذَا صَلُحَتْ
صَلُحَ الْجَسَدُ كُلُّهُ، وَإِذَا فَسَدَتْ فَسَدَ الْجَسَدُ كُلُّهُ، أَلَا
وَهِيَ الْقَلْبُ.
”U tijelu ima jedan organ, kada je zdrav, cijelo tijelo je zdravo.”[5]

Kada je centar ljudskog odlučivanja i volje dobar, tada je sve dobro. Resulullah, s.a.v.s., uči nas da srca znaju pocrniti i postati u potpunosti bijela. Naučio nas je da kada čovjek učini zlo, u srcu se ucrta jedna crna mrlja, ili kada učini dobro, ucrta se bijela tačka. Na kraju pobijedi crnilo ili bjelilo, kako kaže u konačnici.

Čestiti ashabi su najviše pažnje posvećivali svom srcu. Jedan od velikana je kazao: ”Najduže sam se bavio time da moje srce želi ono što je dobro, da budem iskren. Ništa mi teže nije bilo. Dvadeset godina sam radio na tome da imam svijest da me Allah, dž.š., u svakom trenutku moga života vidi. I kada radim neko djelo da to radim radi Allaha, dž.š.” Kada su ga upitali šta je nakon tog perioda radio, odgovorio m je da je pokušavao sačuvati stanje koje je za dvadeset godina izgradio. Puno je onih koji će raditi, ali je iskrenost rijetka roba. Hazreti Omer, r.a., je imao običaj učiti dovu: ”Gospodaru počasti me da budem od onih kojih je malo.” Kada su ga upitali zašto uči takvu dovu, odgovorio im je: ”Zar ne čitate Kur'an, Gospodar kaže da je malo onih koji vjeruju, koji uzimaju pouku, koji su zahvalni…” Kada je jedan od čestitih ljudi uvakufio objekat za jetime, pozvao je jednog alima da progovori koju riječ, rekao je: ”Hvalim Allaha ovome insanu, jer ga je On počastio da ima imetak koji je odvojio da se u jednoj čaršiji vodi računa o onima koji su siročad, da se oni adekvatno zbrinu.”

Ono što nam je Gospodar naredio kako se navodi u kur'anskom ajetu je:

وَمَا أُمِرُوا إِلَّا لِيَعْبُدُوا اللَّهَ
مُخْلِصِينَ لَهُ الدِّينَ.
”Ništa im drugo nije naređeno, osim da robuju Gospodaru, Njemu iskreno se okrenu.”[6]

Sav naš zadatak je sažet u ovom ajetu, a to je: robovati Gospodaru Uzvišenom kroz sve što u životu radimo, kroz nauku koju tražimo, kroz odlazak na posao koji imamo svakoga jutra, kroz druženje sa ljudima koje imamo, da robujemo Allahu, dž.š., u svemu što u životu uradimo, te da u tome budemo iskreni. Ulema kaže: ”Znaj da je iskrenost osjetljiva poput velike količine meda, ako jednu kap sirćeta staviš u stotinu kilograma meda, ta jedna kap može pokvariti sve ono što si teško sakupio.” Kur'anski ajet koji je natjerao jednog od ashaba da mu suze iz očiju poteknu je sljedeći:

مَنْ كَانَ يُرِيدُ الْحَيَاةَ الدُّنْيَا وَزِينَتَهَا
نُوَفِّ إِلَيْهِمْ أَعْمَالَهُمْ فِيهَا وَهُمْ فِيهَا لا يُبْخَسُونَ.
”Onaj ko želi život na ovom svijetu i njegove ukrase, Mi ćemo im dati plodove truda njihova i neće im se u njemu ništa prikratiti.”[7]

Na Ahiretu oni neće imati ništa, jer je njihova namjera bila ograničena na ono što je prolazno. Insan koji razmišlja o onome što mu je Allah, dž.š., dao, čini to na način kako nas ulema uči:

العَاقِلُ يَضَعُ مَالَهُ أَمَامَهُ وَ لَيْسَ
خَلْفَهُ.
”Pametan stavlja svoj imetak i ono što je njegovo ispred sebe, nikako iza sebe.”

Jednog od velikana je upitala hanuma kada je bio na samrti i išao Allahu Uzvišenom, kakvi ga osjećaji obuzimaju. On joj je odgovorio da je njegova najveća nada što je u jednom ćošku svoje kuće proučio više od deset hiljada puta Kur'an. Blago li onome koji ima redovno druženje sa Kur'anom, ko redovno makar sedmično daje sadaku, ko jednom u mjesecu zijareti mezarje i zamoli Allaha, dž.š., da se smiluje onima koji leže tamo, a sutra ćemo i sami ležati na tom mjestu. Glavna poruka razumjevanja prvog hadisa u zbirci imama Nevevija treba da bude sljedeća: kada Allah, dž.š., želi robu Svome dobro, kao što stoji u hadisu – upotrijebi ga, a kako:

إِذَا أَرَادَ اللَّهُ بِعَبْدٍ خَيْرًا
اسْتَعْمَلَهُ، قَالُوا: يَا رَسُولَ اللَّهِ، وَكَيْفَ يَسْتَعْمِلُهُ؟ قَالَ:
يُوَفِّقُهُ لِعَمَلٍ صَالِحٍ قَبْلَ مَوْتِهِ.
”Otvori mu vrata dobrog djela, zatim dadne da na tome preseli.”[8]

Blago li onome ko čuva pet dnevnih namaza, onome ko stavi ruku na svoja prsa i zamoli Allaha, dž.š., da u tom mjestu ne bude zloba prema bilo kome od ljudi, onome ko redovno daje sadaku, jer on ne daje samo dok je živ, već do Sudnjega dana – jer mu nijjet nadilazi vrijeme. Da ga je Allah, dž.š., poživio do Sudnjeg dana, on bi tako činio, jer se djela cijene prema namjerama.

Iz ovog razloga bit će ljudi na Sudnjem danu koji nisu činili mnogo, ali će zateći mnogo. Resulullah, s.a.v.s., je rekao: ”Allah prima vašu sadaku, pa kada dođete na Sudnji dan, vidjet ćete da će ta sadaka biti velika poput brda.”[9]

Ono što je bitno kada govorimo o prvom hadisu kod imama Nevevija je povod hadisa. Nakon što je Resulullah, s.a.v.s., citirao prvi dio hadisa, nije stao. Nastavio je dalje i spomenuo hidžru, a hidžra je zahtjevna, jer podrazumjeva ostavljanje domova i materijalnih dobara. Resulullah, s.a.v.s., je rekao:

أيُّ النَّاسِ أشَدُّ بَلاءً؟ قَالَ: الأنْبِيَاءُ،
ثُمَّ الأمْثَلُ فَالأمْثَلُ، يُبْتلَى النَّاسُ عَلَى قَدْرِ دِينِهِمْ.
”Najveća iskušenja će imati poslanici, zatim oni koji liče poslanicima, a onda oni koji liče onima koji liče poslanicima.”[10]

Kada razmišljamo o historiji Bošnjaka, gotovo da nemamo generaciju u pedeset godina, a da među nama nije bio ogroman broj muhadžira, da nisu od ničega započinjali. Ognjišta su bila razorena, a Resulullah, s.a.v.s., je prilikom povrtaka u Mekku zatekao svoju kuću prodanu od strane mušrika, te je odsjeo u šatoru određeno vrijeme. Ličimo u iskušenjima na poslanike, ali je Resulullah, s.a.v.s., spomenuo da hidžra koja bude radi Allaha i Poslanika, ona je radi Allaha i Poslanika. Ko je izašao iz svoga doma da sačuva svoju vjeru, život i čast, taj insan je muhadžir.

Resulullah, s.a.v.s., je čuo da jedan od ljudi ide putem hidžre zbog vjerenice koja mu je uslovila udaju za njega ako bude išao sa njima u Medinu, pa je zatim spomenuo drugi dio hadisa u kojem naglašava da je hidžra učinjena radi dunjaluka ili žene pripada toj namjeri. Zato je bitno spomenuti pojavu, a ne prozivati.

Ulema nas uči da postoje stvari koje se podrazumjevaju kada se ne spomenu. U drugom dijelu hadisa, Resulullah, s.a.v.s., nije želio da dva puta spomene riječ dunjaluk i žena (bračni drug). Kada je rekao da čija hidžra bude radi Allah i Poslanika, u tom dijelu je opet ponovio da je ona radi Allaha i Poslanika, jer ona (hidžra) ostaje sa insanom.

Jedna od najljepših stvari koju insan treba znati je da ono što učini radi Allaha ostaje sa njim. Ako nešto učini radi Gospodara, tada insan ima slast tog djela. Jedna od stvari koju ljudi sebi uskraćuju je nijjet prilikom činjenja djela. Kada sjednemo za stol da jedemo, nije dovoljno reći samo ”Bismillah”. To je minimum onoga što radimo prilikom jela. Kažimo tom prilikom: ”Gospodaru, moja namjera je da se jačam u dobru, da jedem hranu pa da budem produktivan, da činim dobro. Ne dozvoli Gospodaru da hrana koja uđe u mene bude razlog da nekome nanesem zlo.” Prvi predsjednik nezavisne nam domovine Bosne i Hercegovine, rahmetli AlijaIzetbegović je imao običaj kazati: ”Životinja je opasna kada je gladna, a čovjek kada je sit.” Važno je da zapamtimo, šta god budemo radili od dobra, trebamo se vratiti nijjetu. Ulema to naziva اِسْتِحْضَارُ النِّيَّةِ.

Pozvali su jednu čestitu osobu na džennazu, svi su odmah krenuli, ali on ih je zamolio da ga pričekaju par sekundi. Za trenutak se zamislio, te je krenuo. Kada ga je jedan od prisutnih upitao šta je tada učinio, kazao je kako želi pročistiti nijjet, kako bi ispratio nekoga ko je od ummeta Resulullaha, s.a.v.s., na Ahiret. Kada krenemo u posjetu roditeljima, održavamo prvu vezu koja je bitna, ili u posjetu rodbini, opet održavamo vezu koja je bitna, ali isključivo sa nijjetom da održavamo rodbinske veze, da pazimo roditelje, kako bi nas Allah, dž.š., milošću Svojom na ta vrata dženneta uveo.

Svaka namjera mora prethoditi djelu. To nikada ne smijemo zaboraviti. Ulema nas uči da će djelo biti dobro pod tri uvjeta: prvi uvjet je da imamo svijest o Allahu, dž.š., drugi je uvjet da imamo iskrenu namjeru, a treći je da ono što činimo bude ispravno. Jedan od velikih problema danas je što mnogi imaju ispravan nijjet na opominjanje nekog zla, ali je podigao glas na roditelje, što je jedan od najvećih grijeha. Nijjet mu je dobar, ali to nije dovoljno, jer je potrebno da i djelo bude ispravno. Ne može se desiti da uvrijedimo nekoga i tvrdimo kako smo imali iskren nijjet. Nemamo pravo na zloupotrebu položaja, uzurpiranje imetaka, pa od toga gradnju džamije. Slično ovome je da čovjek koji se bavi kamatom sagradi džamiju od tog imetka. U njegov nijjet nećemo ulaziti, to samo Allah, dž.š., zna, ali njegovo djelo nije ispravno, jer nije koristio halal imetak.

Hadis nas također uči da ne pomutimo svoje namjere bilo čime, posebno kada obavljamo namaz, jer kada ne osjetimo skrušenost u namazu, tada preispitujemo svoj nijjet. Ko stane pred Allaha, dž.š., a nadmeno to čini, pravi opasnu grešku, jer ne znamo da li je naš namaz primljen. Hvala Allahu, dž.š., koji nas je počastio da obavljamo namaz, koji nam je dao da osjetimo slast, pa Njemu na sedždu da padamo. Zato je važno da nijjet prilikom činjenja djela bude prisutan. Kada su jednog vaiza (predavača) upitali kako je lijepo govorio, on je odgovorio da osjeti da neku među prisutnim uči dovu da ga Allah počasti da nešto lijepo kaže. Onaj ko dođe na predavanje i gleda u greške, neće pronaći bereketa (Allahovog blagoslova). Prve generacije muslimana kada su išle da uče, molili bi Allaha, dž.š., dovom:

اَللَّهُمَّ أَخْفِي عُيُوبَ مُعَلِّمِي عَنِّي.
”Gospodaru moj, pokrij nedostatke moga učitelja od mene.”

Ako se budemo fokusirali na mahane, nećemo čuti ono što govori. Nijjet je veći od naših djela, jer se u predajama kaže:

نِيَّةُ الْمُؤْمِنِ خَيْرٌ مِنْ عَمَلِهِ.
”Vjernikova namjera je bolja od njegovog djela.”

Nekada je dijete bolesno, potrebna mu je pomoć, a ne možemo mu pomoći mnogo, jer imamo manji iznos imetka koji možemo udijeliti, a da smo mogli, udijelili bi puno više. Vidimo možda brata u vjeri koji je ostao bez posla zbog korupcije, vidimo mu suzu u oku jer nema posao, namjera da mu pomognemo je bolja od djela, jer mu nekada nismo u mogućnosti pomoći. Potrebno je imati velike i iskrene nijjete – namjere. Jedan od velikana nakon što je upitan zašto je velik broj ljudi na njegovim predavanjima, odgovorio je da je to zbog nijjeta i da zajedno sa tim ljudima čisti nijjete.

Također, spomenuo je da velik broj ljudi dolazi sebebom (uzrokom) jednog hadžije, jer je jedne prilike držao predavanje, a nije bilo nikoga. Kada je želio ustati i otići iz džamije ugledao je jednog hadžiju koji mu je dao išaret da ostane i podijeli hadis sa njim. Nakon određenog vremena bila je puna džamija, predavanja na kojima su prisustvovale hiljade ljudi. Bitno je u naš identitet unijeti svijest da nije dovoljno imati iskren nijjet, već to pratiti djelom sa kojim je Gospodar zadovoljan.

Bitna stvar koju moramo istaći je da budemo uvijek u stanju opreznosti, straha i nemira kada se radi o tome da li nam je djelo primljeno. Imam Šafija je rekao: ”Da znam da mi je Allah, dž.š., primio samo dva rekata, bio bih najsretniji čovjek.” Ovaj alim je hafiz u sedmoj godini života postao, ostavio iza sebe mnogo knjiga i učenika, i kada je upitan zašto ta dva rekata, odgovara: ”Allah prima samo od vjernika, to da mi je On primio dva rekata je pokazatelj da sam preselio sa potpunom vjerom.”

Razumjevanje naše stvarnosti i liječenja bolesti kod ljudi, zbog posmatranja stvari je važan segment. Ovo je vezano za Omera, r.a. On je drugi pravedni halifa, za njega je Resulullah, s.a.v.s., kazao da je vidio njegovu kuću u džennetu i pored nje jednu djevojku. Kada je Resulullah, s.a.v.s., upitao čija je to kuća, odgovorila je da pripada Omeru. Prestao je s njom Resulullah pričati, jer se sjetio kako je Omer, r.a., izuzetno ljubomoran. Kada je Omeru to ispričao Resulullah, s.a.v.s., Omer je zaplakao i kazao da je nemoguće da bude ljubomoran na Resulullaha.

Resulullah, s.a.v.s., je kazao kada se Uhud potresao, dotakao je Uhud i rekao: ”Uhude, smiri se, na tebi je Poslanik, Siddik i dva šehida.”[11] Ovo je bila mudžiza Resulullaha, s.a.v.s, a u tom trenutku su bili sa njim Ebu Bekr, Omer i Osman, r.a. Ovo sve navodimo radi jedne misli koja liječi svaku bolest u insanu i daje osjećaj da zna ko je, šta je i koji je njegov zadatak u životu.

Misao koju navodimo je sljedeća. Omer, r.a., onaj kojem je Resulullah, s.a.v.s., posvjedočio da je mumin i šehid, dolazi do ashaba kojem je Poslanik otkrio imena licemjera, prilazi mu i moli ga da mu otkrije da li je on lično jedan od munafika. Nije ga zanimao spisak ljudi, već je strahovao da on nije među njima. Hasan El-Basri je kazao:

لَا يَأْمَنُ النِفَاقَ إِلَّا مُنَافِقٌ وَلَا
يَخَافُ النِفَاقَ إِلَّا مُؤْمِنٌ.
”Bezbijedan od licemjerstva je samo licemjer, a licemjerstva se plaši samo vjernik.”

Dva su izuzetno važna detalja u životu Omera, r.a. Kada su ga ranili, dali su mu da pije mlijeko. Kada je popio malo mlijeka, vidjeli su da ono izlazi na njegov stomak, jer je tu bio ranjen. Unutrašnji organi su mu bili oštećeni, te su znali da ne može preživjeti. Medicina tog vremena nije znala to izliječiti. U tim momentima, njegov sin Abdullah ga je uzeo u krilo, glava mu je bila na krilu njegovog sina, te mu reče: ”Odite kod Aiše, r.a., poselamite je i zamolite da mi dozvoli da me ukopaju pored Resulullaha, s.a.v.s., i Ebu Bekra, r.a. Ona je bila najpreča da se tu ukopa, jer Resulullah, s.a.v.s., joj je bio muž, a Ebu Bekr otac.” Ona je odgovorila: ”Poselamite zapovjednika vjernika, i recite da je on najpreči da se tu ukopa, mene neka ukopaju u Bekijji sa drugim hanumama Resulullaha, s.a.v.s.” Danas kada selamimo Omera na tom mjestu, to je dobro djelo Aiše, r.a.

Drugi detalj kojeg ističemo je onaj trenutak kada je njegova glava bila na krilu njegovog sina Abdullaha, a rekao mu je: ”Sine, spusti babi glavu u prašinu ne bi li se Gospodar Omerov smilovao Omeru.” Imao je strah od odgovornosti pred Gospodarem. Onako kako živimo, tako ćemo i umrijeti, a ko živi moralno, lakše će se nebesa urušiti, nego da taj insan preseli sa poniženjem. Allah, dž.š., takve insane čuva i časti. Trebamo biti ispunjeni ovim emocijama, ovim osjećajem aktivnog odnosa prema društvu, da posijemo dobro, učinimo dobro, pozovemo dobru i odvraćamo od zla. Oživljavajmo ovaj odgoj koji je Resulullah, s.a.v.s., prenio ashabima. Bili su velikani u koje su se svi mogli ugledati.

Zamolimo Allaha, dž.š., da njihov odgoj uzmemo, da čuvamo nijjete prije djela, da primi naša dobra djela i da budemo svjesni da licemjerstvo dolazi kao odsustvo iskrenosti, jer onaj ko se toga boji, on ne može optuživati i prstom pokazivati na druge ljude, Amin!

[1] En-Nazi'at, 35.

[2] Buharija, 1 i Muslim, 1907.

[3] Ahmed, Musned, 1581.

[4] Ahmed u Musnedu, 10295.

[5] Buharija, 52, Muslim, 1599.

[6] El-Bejjine, 5.

[7] Hud, 15.

[8] Ahmed, 12214.

[9] Buharija, 1410.

[10] Ahmed, 1481.

[11] Ahmed u Musnedu, 22811.